Niet Uitwijken maar Inwijken!

Inclusieve buurten

Sinds de aanvang van de transities werk ik samen met onze wijkteams in Enschede aan een inclusieve samenleving. In onze stad betekent een inclusieve buurt een gemeenschap waar veel energie en creativiteit in zit en mensen gelijkwaardige kansen hebben om hun eigen leven in te richten. Een plek waarin we ernaar streven dat iedereen, vanuit zijn of haar kwaliteiten, deelneemt aan regulier onderwijs, gewaardeerd werk en plezierige vrije tijd activiteiten.
Ideeën over de inclusieve samenleving hebben hun oorsprong in de emancipatiebeweging van mensen met een beperking. Zij willen van hun uitzonderingspositie af en gewoon mens zijn onder de andere mensen. Dit betekent vooral dat ze op alle levensterreinen op gelijke voet met anderen kunnen deelnemen aan de maatschappij. Een inclusieve samenleving start daarom ook bij diversiteit: het erkennen en omarmen van de verschillen tussen mensen.
Diverse VN-verdragen stellen dat niemand uitgesloten mag worden op grond van wat voor label of achtergrond dan ook. Aanpassingen in de samenleving bestaan dan uit het wegnemen van barrières die volwaardige participatie in de weg staan. Hierbij richten we ons op de kwaliteiten en niet op de tekortkomingen van mensen. Dit vergt een inclusieve manier van denken en doen.

Grootschalig luisteren

Met deze manier van denken en doen oefenen we in Enschede door het toepassen van ‘grootschalig luisteren’. We halen verhalen van inwoners en medewerkers van de wijkteams op via fysieke en digitale vertelpunten. Iedere dag en in iedere wijk of straat verzamelen we ervaringen van veel verschillende mensen die ons belangrijke en verrassende inzichten geven over hun dagelijkse belevenissen. 
Steeds meer wijkcoaches worden getraind in het werken met deze ervaringen. Het blijkt dat de grote bundeling van dit soort informatie met behulp van ICT innovaties ervoor zorgt dat inzichten over ondersteuning veranderen. Zo komen oplossingen voor problemen meer vanzelfsprekend dichtbij inwoners te liggen. Bijvoorbeeld leerden we via de verhalen dat inwoners crisisopvang het liefst dicht in de buurt van bekenden wilden hebben, bijvoorbeeld dichtbij hun gezin of buurtgenoten. We zijn toen een eigen, tijdelijke crisisopvang in de wijk gestart en dat blijkt zeer goed te werken omdat mensen niet uit hun vertrouwde omgeving gehaald worden en sneller terugkeren naar hun gewone leefsituatie. En ook belangrijk: zonder bureaucratische rompslomp. Door grootschalig luisteren kunnen we wezenlijk begrijpen wat er speelt en de ondersteuning direct aanpassen.

Successen

Want we laten ons hierin leiden door wat het beste werkt en veel minder door de wet- en regelgeving die basis vormt van ons gemeentebeleid (en vaak per loket wordt uitgevoerd). De verhalen van inwoners, wijkcoaches en anderen geven namelijk een reëel beeld over hoe we kennis, middelen en vaardigheden succesvol kunnen inzetten. Het betekent veelal dat we ervoor zorgen dat de ondersteuning zo dichtbij, zo natuurlijk en efficiënt mogelijk is. En op die manier kleuren we de inclusieve samenleving verder in. Niet meer uit wijken, maar in wijken!

Voor adviesraden

En wat kan de rol van adviesraden zijn hierbij? Iedereen vervult verschillende rollen in het dagelijks leven, en dit geeft kansen om mee te doen in de maatschappij. Wanneer een adviesraad op die manier luistert naar de inwoners (cliënten en mantelzorgondersteuners) dan krijg je waardevolle verhalen vanuit de dagelijks praktijk van de inwoners. Met Grootschalig Luisteren hoeft dat niet op een vaststaand formeel moment, want door de toepassingen kan dat continue plaatsvinden.  Raden worden dan onderdeel van de actuele leefwereld van de inwoner.

Mario Nossin, directeur bestuurder Stichting Maatschappelijke Dienstverlening SMD - Wijkteams Enschede.
Voor meer informatie over ‘grootschalig luisteren’, ‘werken met ervaringen’ en hoe we dat samen met onze partners vormgeven, zie www.smd.nu