Jong en eenzaam?

Eenzaamheid is een belangrijk maatschappelijk vraagstuk en veel gemeenten en andere partijen zijn dagelijks bezig met het ontwikkelen van een aanpak. Wat mij opvalt, is dat de aanpak vaak op ouderen gericht is. Heel goed natuurlijk, maar eenzaamheid is van alle leeftijden en het kan iedereen treffen. Vooral bij life events, zoals een verhuizing, het verbreken van een relatie of het overlijden van een naaste.

Ook jongeren gaan in hun eigen levensfase door allerlei veranderingen en komen voor vele uitdagingen te staan; het vinden van hun eigen weg, het ontwikkelen van een identiteit, een (nieuw) sociaal netwerk opbouwen, uit huis gaan, studeren. In deze weg naar volwassenheid zijn gevoelens van eenzaamheid niet ongewoon. Ik weet dat ik toen ik zelf studeerde ook wel eens het gevoel had dat ik er alleen voor stond. Eenzaamheid hoort bij het leven en ook jongeren mogen zich af en toe eenzaam voelen. Maar wat nou als deze gevoelens langdurig aanhouden? Langdurige eenzaamheid heeft grote gevolgen voor het maatschappelijke functioneren, zoals uitval op school en werk. Daarnaast kan het leiden tot mentale en fysieke effecten als slapeloosheid, angst, depressie en verslaving. 

Verschillende oorzaken kunnen ten grondslag liggen aan gevoelens van eenzaamheid onder jongeren, zo laten ook persona’s zien die de Traineepool Metropoolregio Amsterdam in samenwerking met Movisie heeft ontwikkeld. Waar bij de een gemis aan sociale vaardigheden ten grondslag ligt aan eenzaamheidsgevoelens, kan bij de ander een negatief denkbeeld of een onveilige thuissituatie een grote rol spelen. Eenzaamheid onder jongeren kent dus vele gezichten, en dat betekent dat ook de oplossingen per persoon verschillen.

Preventie
Dat jongeren tijdens hun ontwikkeling vroeg of laat te maken krijgen met gevoelens van eenzaamheid is te voorspellen. Het is daarom belangrijk om te kijken wat we kunnen doen om te voorkomen dat deze gevoelens aanhouden en jongeren vereenzamen.

De eerste stap in deze aanpak is het doorbreken van het taboe. Dit begint bij het normaliseren van eenzaamheid. Geen paniek, je even eenzaam voelen hoort erbij. Dit moeten zowel gebeuren in de samenleving als geheel als bij jongeren zelf. Als adviesraad is het van belang om eenzaamheid onder jongeren te agenderen binnen de gemeenten, zo is de Week tegen Eenzaamheid een geschikt moment hiervoor. Zolang gemeenten en betrokkenen zich niet bewust zijn van deze problematiek onder jongeren, zal een aanpak niet van de grond komen.

Gemeenten en andere betrokken zijn aan zet om jonge mensen te helpen begrijpen dat eenzaamheid niet als een te behandelen ziekte gezien moet worden, maar als een normale menselijke emotie. Door middel van het starten van bewustwordingscampagnes of het creëren van bijvoorbeeld de persona’s kunnen eerste stappen worden gezet. Stimuleer hierbij vooral de inzet van jongeren zelf. Zoals de recente Twitteractie van eenzame jongeren, #maatjegezocht, liet zien kunnen jongeren ook zelf veel betekenen in de aanpak van dit vraagstuk. Adviseer de gemeenten om deze betrokkenheid van jongeren te benutten en de juiste condities te creëren voor jongeren die zich willen mobiliseren voor dit vraagstuk.

Jongeren toerusten om met gevoelens van eenzaamheid om te gaan, dat een belangrijke tweede stap. Het leren omgaan met teleurstellingen, het leggen en onderhouden van contacten, jezelf open en kwetsbaar opstellen, en het vergroten van zelfvertrouwen. Het gaat om levensvaardigheden waar jongeren nu en later veel profijt van zullen hebben.

Susan de Vries
Projectmedewerker team Thuis in de Wijk Movisie

Wat werkt bij de aanpak van eenzaamheid?
Hoewel eenzaamheid herkend wordt als een belangrijk maatschappelijk vraagstuk, worstelen beleidsmedewerkers en zorg- en hulpverleners in veel gemeenten met de vraag hoe zij eenzaamheid op een duurzame en systematische manier kunnen aanpakken. In het Wat Werkt bij-dossier bieden we een overzicht van de belangrijkste werkzame factoren, en van veelbelovende aanpakken.