Een signalerende functie in die complexe samenleving

De ‘gele hesjes’ zijn volop in het nieuws en tijdens gesprekken met adviesraden kwam dit onderwerp logischerwijs ook ter sprake. Want kunnen we ze ook in die mate in Nederland verwachten? Waarom wel of niet? En wat kan de rol van adviesraden hierin zijn? Ik deel de inzichten graag middels deze blog.  

Kan ik nog wel meedoen?

Al pratende kwamen we tot de conclusie dat de samenleving complex is. Té complex voor veel mensen. Het maakt bijvoorbeeld dat inwoners zorgen krijgen over hun toekomst. Want: ‘Hoe zit het nu precies met mijn pensioen? Hoe lang kan ik nog thuis blijven wonen, hoe gaat het met het personeelstekort in de zorg, en die energietransitie: kan ik dat allemaal wel betalen?’ Ook de enorme technologische ontwikkelingen zorgen voor spanning: snap ik dat allemaal wel, en hoe zit het met mijn privacy? Bovendien horen en ervaren inwoners dat er steeds meer mensen met een psychische kwetsbaarheid en statushouders in de wijk gaan wonen. Participeren is voor deze groepen vaak niet vanzelfsprekend. Al deze ontwikkelingen maken de samenleving complexer dan ooit en zorgen dat inwoners zich onrustig voelen en zich afvragen of ze zelf nog wel mee kunnen doen.  

Signaleren

Niet al deze onderwerpen bevinden zich op lokaal niveau. Maar het zijn wel onderwerpen die uiting vinden in de lokale samenleving. Ze hebben hun weerslag op het gewone leven van mensen. Inwoners worden bezorgd, voelen zich kwetsbaar en hebben verwachtingen van de lokale overheid. Adviesraden hebben een belangrijke signaleringsfunctie. Ze weten vaak goed wat mensen voelen en denken. Adviesraden zijn hierdoor vaak heel goed in staat om ogenschijnlijk ‘losse’ processen te verbinden en vertalen richting de gemeente. We moeten ook lokaal kijken wat we met gevoelens van onveiligheid en onzekerheid doen. Hier liggen opdrachten aan de samenleving, maar ook de gemeente moet hier een rol in spelen. Welke rol dat precies is, dat kan besproken worden met de adviesraad.

Omvang en intensiteit

De overheid in Frankrijk was vooral verbaasd over de omvang en intensiteit van de onrust, angst en onzekerheid die er leeft onder haar inwoners. Zijn onze lokale overheden zich hiervan bewust? Realiseren alle gemeentes zich hoeveel ontwikkelingen er op burgers afkomen? En welke processen invloed hebben op het leven van mensen. Ook processen die niet direct te vangen zijn in wetten en regels. 

Het is een ingewikkelde ontwikkeling, waar niemand – en dus ook lokale overheden – direct een antwoord op heeft. Maar dat adviesraden hierin een waardevolle rol kunnen spelen staat voor mij vast. Als inwoner, ervaringsdeskundige, buur, vrijwilliger of mantelzorger kunnen zij signaleren wat er speelt. Welke angsten, vragen en onzekerheden er zijn. Door dit te delen met hun gemeente zetten we een stapje in de goede richting.

Petra van der Horst,
Directeur Koepel Adviesraden Sociaal Domein